نشر و نوشتار

اگرچه کار این سایت همانند بسیاری از خبرهایی که از حوزه های مناقشه خیز نشر می دهد غیر دقیق است و به قول اصحاب رسانه از عنصر دقت در آن خبری نیست. برای آنکه دوستان ما در خبرگزاری کتاب (البته منظور روزنامه نگاران شاغل نیست بلکه افراد سیاست گذار این سایت خبری است) دریابند که دراین خبر تا چه اندازه به عنصر دقت که از جمله ارزش های مسلم خبری است، بی اعتنایی شده است نحوه ارائه این خبر و مستندات آن را باهم تجزیه و تحلیل می کنیم.درخبری که در ساعت 10 و 55 دقیقه روی خروجی این سایت قرار گرفته آمده است« فهرست کامل و جداول کتاب های خریداری شده توسط وزارت ارشاد در سال 85 از سوی خبرگزاری کتاب ایران منتشر شد.»

همچنین در پایان خبر آورده شده که فایل ها و مستندات این خبر (یعنی فهرست کتاب های خریداری شده) به ضمیمه آمده است.وقتی به فایل های ضمیمه مراجعه کردیم با دو فایل مختلف مواجه شدیم.

اول؛ فایلی که در آن در چهار ستون عمودی شماره جلسه برگزارشده، تعداد عنوان کتاب های خریداری شده، شمارگان( تیراژ) کتاب های خریداری شده و تعداد ناشرانی که در هر جلسه از آنها کتاب خریداری شده، آمده است. در این فایل تاریخ برگزاری جلسات و نیز مبلغ ریالی خریداری شده نیامده است که امیدواریم این اطلاعات تکمیل شود.

دوم؛ فایلی که در آن تنها فهرست کامل کتاب های خریداری شده دو جلسه (جلسه 263 و264 ) به صورت کامل آمده بود. یعنی از تعداد جلسات(29) جلسه برگزار شده که فهرست آن در فایل اول آمده است، تنها دو جلسه به صورت کامل در روی سایت قرار داده شده است. و البته این سایت خبری در این خبر هیچ اشاره ای به این موضوع نکرده است که با ز هم نشان میدهد در کار اطلاع رسانی تا چه میزان ناپخته و غیر دقیق عمل می کنند.

پس این خبر سایت کتاب که فهرست کامل و جداول کتاب های خریداری شده روی سایت قرار گرفته است، خبری غیر دقیق است و نشان می دهد که دست اندرکاران این سایت، به خصوص رئیس خانه کتاب که از این سایت به عنوان تنها خبرگزاری کتاب جهان دراین سو و آن سو یاد می کند و با برگزاری نشست های فرمایشی و دعوت از برخی اساتید محترم و موجه روزنامه نگاری در صدد کسب مشروعیت برای این سایت است ، درکی از کار رسانه ای ندارند.

بررسی و تجزیه و تحلیل اخبار این سایت را در فرصتی دیگر پی خواهیم گرفت و نشان خواهیم داد که این رسانه از منظر انصاف و نیز بی طرفی ( که باز هم دو ارزش مسلم خبری است) بویی نبرده است و هر خبری که بالانشینان بخواهند آنها کار می کنند و هر خبری که نخواهند کار نخواهند کرد. از دست اندرکاران خرید کتاب وزارت ارشاد سپاسگزاریم که فهرست دوجلسه را به صورت کامل روی سایت قرار داده اند و امیدواریم این فهرست تکمیل شود. تجزیه و تحلیل این فهرست بماند برای بعد از نمایشگاه کتاب.

مصاحبه آقای پرویزدرباره خریدکتاب هم خواندنی است

توضيح: خبر سايت در واقع مربوط به روز سوم ارديبهشت بود. اما اين خبر دوباره در روز دوازدهم تجديد شد  و با همان تيتر. به گمانم دوستان خبرگزاري كتاب يادداشت نگارنده را خوانده اند(در روزنامه كارگزاران) اما باز هم اطلاعات ناقص قبلي را تكرار كرده اند.

این بی طرفی البته در بخش های دیگر همانند برنامه خبری هشت ونیم، کاملا به دور انداخته می شود و بسیاری از خبرهای آنها از این زوایه ارزش خبری ندارند.خوشبختانه بخش گفت و گوی ویژه خبری شبکه دو در برخی مواقع ( به خصوص در مباحث اقتصادی) این ویژگی را رعایت می کند و سعی دارد که بادعوت از تمامی طرفین موضوع درکی همه جانبه از سوژه به مخاطب ارائه کند و به نوعی پژواک تمامی صداهادر سپهر یاد شده باشد، اما در حوزه های فرهنگی، به خصوص نشر و کتاب، این ویژگی به عمد یا به سهو به طاق نسیان سپرده می شود و ما تنها شاهد تک صدایی در این حوزه ها هستیم.

شاید اشاره ای به گفت وگوی دوشنبه شب شبکه دوم با وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی از جمله مصادیق برخورد طرفدارانه با موضوعاتی اینچنینی در عرصه فرهنگ باشد. درحالی که صدای معترضان به سیاست های ارشاد درحوزه کتاب بارها و بارها در رسانه های مکتوب انعکاسی جدی و وسیع یافته است، اما صدا و سیما در این زمینه سیاست سکوت پیشه کرده است و اگر هم برنامه هایی از این دست در بخش های مهمی چون برنامه گفت و گوی ویژه شبکه دوم سیما، پخش می شود، بوی مناسبتی از آن به مشام می رسدتا احساس وظیفه رسانه ای و اخلاق حرفه ای مطبوعات و روزنامه نگاری.

البته مجری برنامه ( که خوشبختانه در زمینه های اقتصادی اطلاعات خوبی دارند و مباحث را چالشی کرده و گاه خود جای طرف مقابل را پرکرده و از زبان آنها پرسش هایی مرد افکن را طرح می کنند) در انتهای سخنان خود گفتند که قصد دارند برنامه های فرهنگی و هنری را در این بخش تقویت کنند و از وزیر محترم هم خواست که به معاونان خود و مدیران کل ها توصیه کند که در این برنامه ها شرکت کنند.

 ضمن استقبال از این تمهید دست اندر کاران برنامه گفت و گوی ویژه از آنان می خواهیم که پژواک تمامی صداهایی باشند که در این عرصه کوشش می کنند، از جمله نهادهای عرصه نشر و نمایندگانشان که صبورانه و مشفقانه به رایزنی و دادن مشورت به بخش های مختلف تقنینی و اجرایی نظام برای گره گشایی از بخش نشر مشغولند.

این البته مشی دولت نهم است که در برابر رسانه های خارجی فروتن اند و مدام وقت و زمان می دهند و در برابر رسانه های داخلی منتقد سیاست دولت در تمامی عرصه ها حتی مجال طرح یک پرسش را نمی دهند. شاهد مثال ما گفت وگوی های چپ و راست و پشت سر هم رئیس جمهور با خبرنگاران و شبکه های مختلف تلویزیونی خارجی بود که در ایام عید چند تایی از آنها را شاهد بودیم و شاهدی بر بی اعتنایی به رسانه های منتقد، همانا نشست مطبوعاتی ایشان با خبرنگاران در زمان آزادی ملوانان انگلیسی که حتی یک رسانه منتقد فرصت طرح پرسش نیافت. اینکه می گوییم رسانه های منتقد به این دلیل است که این رسانه و یا روزنامه نگار منتقد است که با پرسش های خود مسوول دولتی را به پاسخگو بودن وامی دارد. در هر حال امیدواریم این فتح بابی که با سایت کتاب میراث خبر آغاز شده است تداومی نیکو یابد.

دوم؛ اما نکاتی درباره این گفت وگو که مهمترین پرسش های آن می توانست حول محل سابق نمایشگاه بین المللی کتاب تهران باشد و البته برخی تناقض ها در رفتار و آمار هایی که دست اندرکاران نمایشگاه از متراژ اولیه مصلی دادند و بعد هم متاسفانه از سوی آنها تصحیح نشد، بلکه از سوی برخی دیگر از دلسوزان نسبت به فرهنگ، مثل نمایندگان عضو کمیسیون فرهنگی و یا نمایندگان عضو شورای شهر تهران عنوان شد. و جالب اینکه رئیس نمایشگاه بیستم در همین گفت وگو تاکید دارند که نظر کارشناسانه باید متکی و با پشتوانه آمار و ارقام باشد. پرسش این است که چرا کارشناسان شما ابتدا اعلام کردند، مصلی 50 هزار متر مربع فضا دارد و سپس این متراژ به زیر 20 هزار تا تنزل آمار داد.

متاسفانه یا به دلیل نبود اطلاعات دقیق نزد خبرنگار محترم خبرگزاری میراث و یا به جهت توافقاتی که از قبل بین نوع سوالات صورت گرفته، این پرسش ها طرح نشد. ضمن آنکه این گفت وگو با این پیش فرض صورت گرفت که هر چه آقای پرویز و تیم کارشناسانشان درباره تعیین بهترین مکان گفته اند قابل پذیرش است، درحالی که محل جدی این مناقشه همانا از دست دادن محل پیشین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران است. مکانی که به دلیل برگزار نشدن نمایشگاه مطبوعات، فضای بسیار بیشتری از سال های گذشته در اختیار دست اندرکاران نمایشگاه بود، اما به دلیل آنکه بالاترین مقام اجرائی مملکت خطاب به دو وزیر بازرگانی و ارشاد (درمراسم افتتاحیه سال قبل) چنان عتاب و خطابی را کرده بود (به جد یا به طنز) و رفتار شناسی ریاست محترم جمهور و واکنش های وی در این ایام نشان داده است که از برخی سخنان خود به زعم غیر کارشناسانه بودن باز نمی گردند(همانند تغییر ساعت رسمی، مقاومت در برابر تصمیم مجلس برای قیمت گازوئیل، و مواردی دیگر)، لذا این پیش فرض بسیار محتمل است که درباره نمایشگاه کتاب هم ایشان مصر بر این کار باشند.

یک قرینه هم داریم که گفته های خود آقای پرویز تا قبل از تصمیم گیری درباره محل نمایشگاه است. یادمان نمی رود که خبرگزاری کتاب وابسته به معاونت فرهنگی ارشاد، خبری ارسال کرد از گفت وگوی خود با آقای پرویز که ایشان سخنان رئیس جمهور درباره محل نمایشگاه در مراسم افتتاحیه نمایشگاه نوزدهم را شوخی خوانده بودند. این خبر بلافاصله روی سایت خبرگزاری اصلاح شد و مضمون آن شد رئیس جمهور نیز تذکراتی دادند (مقایسه کنید واژه شوخی را با تذکر)، این خبر در نشریه کتاب هفته با صورت اصلاح شده انتشار یافت .اما روزنامه کیهان خبر فاکس شده (همان خبر اولیه تنظیم شده) را کار کرد و واژه شوخی را هم در متن خبر به نقل از خبرگزاری وابسته به خانه کتاب به کاربردند.

این خبر و البته بی واکنشی وزارت بازرگانی و مرکز توسعه صادرات و دست اندرکاران نمایشگاه بین المللی درباره هجوم های بی سابقه به این مکان و تنزل دادن آن تا حد یک ویرانه و مخروبه ای که در حال ویرانی است و هر آن امکان دارد که فرو بریزد، خود سرشار از ناگفته هایی است که باید زمان بگذرد و اسناد این مکاتبات و خاطرات اهل فرهنگ و دولتمردان از این دوره انتشار یابد تا بتوان نسبت به این رخداد و اینگونه تصمیمات داوری درست و منصفانه ای کرد، اما ماجرای روز شنبه و باران شدیدی که بارید و رواق نمایشگاه و مصلی را در هم کوبید و آب فراوانی را در رواق جاگیر کرد و نیمه شبان برخی از دست اندرکاران ارشاد و نمایشگاه را به مصلی کشاند، تاییدی بود بر سخن کارشناسانه ناشران که این مکان، مکانی مناسب برای نمایشگاه نیست و بهترین مکان در وضعیت کنونی همان محل پیشین است.

شاید دوستان بگویند که باران قابل پیش بینی نیست،اما این باران های بهاری در نمایشگاه های پیشین هم سابقه داشت واتفاقا محملی بود برای شناخت و لکه گیری و پرکردن برخی روزنه ها در سقف های سالن های نمایشگاه و اصولا ناشران و ارشاد از باران پیش از نمایشگاه استقبال می کردند. ما بخش هایی از این گفت وگو را می آوریم و امیدواریم که آقای پرویز برای برخی از این پرسش هایی که طرح شد، پاسخ های معقولی بدهند وگمان نکنند که کارهایشان زیر ذره بین نیست.

نوشته دوست سالهای دورم سید مسعود رضوی در ویژه نامه ای که امروز در کارگزاران انتشار یافته است نیز گوشه های دیگری از تصمیمات را نقد می کند.

همچنین این نوشته(نمایشگاهی که نکوست از افتتاحیه اش پیداست) هم می تواند گوشه دیگری از بی برنامه گی ها در اختصاص غرفه را نشان می دهد.

در ضمن امروز گروه کتاب واندیشه روزنامه کارگزاران هم چهار صفحه برای نمایشگاه کتاب انتشار داده و البته درروزهای بعد هم این کار تداوم خواهد داشت.

روی مطلب آقای رضوی اگر کلیک کنید مطالب صفحات دیگر را هم د ربالای صفحه خواهید یافت.

خانه کتاب نهادی شبه دولتی است که با استفاده از بودجه ای که وزارت ارشاد و البته معاونت فرهنگی این وزارتخانه در اختیار آن قرار می دهد، اداره می شود. بنا براین سمت و سوی سیاست گذاری این نهاد همانند هر نهاد دولتی نسبت مستقیمی با تغییرات ساختار بورکراتیک کشور دارد.نکته دیگر که پیش از این هم به آن اشاره کرده ایم، از هم پاشاندن یک زیست بوم فرهنگی است.

درمیان تمامی کتاب ماههایی که انتشار می یافت، دو کتاب ماه ادبیات و فلسفه و نیزکتاب ماه کودک و نوجوان از مرتبه و منزلتی ویژه برخوردار بودند، چرا که این دو نشریه توانستند با برگزاری جلسات متناوب نقد و بررسی کتاب و نیز نقد سیاست گذاری های (این بخش بیشتر در کتاب ماه کودک و نوجوان)حوزه کتاب، فضایی جدی و تاثیر گذار را به وجود آورند که متاسفانه با آمدن مدیریت جدید، این کار متوقف ماند و البته سردبیر کتاب ماه ادبیات و فلسفه در مکانی دیگر این زیست بوم را ادامه داد، اما کتاب ماه کودک و نوجوان بر همان مدار باقی ماند و استمراری نیافت.

اکنون که می شنویم تیم تازه ای که در این مجموعه و آن هم با موافقت وزیر شروع به کار کرده است، نیز با مدیران این مجموعه و به خصوص رئیس خانه کتاب دچار مشکلات جدی شده است، درمی یابیم که آفتاب سلیقه ها در این نهاد تا چه اندازه تند و تن سوز شده است که حتی خودی ها را نیز بر نمی تابد. از قرار اینگونه برخوردها که سال گذشته با کنارگذاشتن و به کام کشیدن سردبیر کتاب هفته، حرکت خود را آغاز کرده بود، اینک سر ایستادن ندارد و خواهان آن است که هرسلیقه ای را که مخالف خود می داند از سر راه بردارد.

گفت وگو با سردبیر کتاب ماه کودک و نوجوان بخش هایی از این روایت ناگفته است که پس از چند مدت سکوت اینک سرباز کرده است.

اکنون نوبت توجه به بودجه چند ده میلیاردی خرید کتاب است

اگرچه نمایشگاه بین المللی کتاب تهران و بی تدبیری معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مهمترین رخداد این روزهای عرصه نشر و کتاب است، اما آشفتگی و پرخبری این فضا نباید سببی شود که ما برخی اتفاقات مهم دیگراین عرصه را به کناری نهاده و از یاد ببریم.

از جمله این رخدادهاکه به شکلی پنهان و با کمترین اطلاع رسانی درجریان است، خرید کتاب و البته بودجه ای است که امسال بابت آن اختصاص یافته است.با توجه به حذف یارانه کاغذ در بودجه امسال و اینکه تا کنون معاونت محترم فرهنگی وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی و دست اندر کاران امور کتاب هیچ گونه برنامه جایگزینی را به شکل رسمی برای استفاده ازاین بودجه اعلام نکرده اند، پیش بینی ما و برخی از مجربان عرصه نشر این است که این بودجه صرف خرید کتاب شود و با توجه به اینکه رقم این بودجه هم بنا بر شنیده ها تا 140 میلیارد تومان است، پس می توان از هم اکنون حدس زد که اگر روال خرید کتاب بخواهد بر مدار سابق بگذرد، و دست اندرکاران امور کتاب، به خصوص آقای حمید زاده که قول داده بود فهرست خرید کتاب را انتشار دهد و هنوز به قولش عمل نکرده است، شیوه نهان روشانه گذشته را در این مسیر بخواهند استمرار دهند، چه فاجعه ای را باید در این زمینه شاهد باشیم .

با توجه به اینکه عمده این کتاب های خریداری شده به کتابخانه های عمومی راه می یابند از هم اکنون باید به خالی بودن قفسه های کتاب از کتاب های مهم عرصه نشر اذعان کرد.این نکته بدیهی است که برخی از ناشران بیش از ناشران دیگر با ید مورد توجه وزارت ارشاد باشند.

به دلیل قبض اطلاع رسانی در این معاونت، به خصوص در امور خریدکتاب، تنها با حدس و گمان و البته برخی شنیده ها می توان گفت که اداره کتاب برخی کتاب ها و ناشران را بیش از دیگران مورد توجه قرار می دهد و از این بابت ناشران دیگر متضرر می شوند . با توجه به سلیقه دست اندرکاران کتاب می توان حدس زد ناشرانی چون قدیانی، شرکت نشر وابسته به آستان قدس رضوی، موسسه سوره مهر، انتشارات وزارت ارشاد، برخی ناشران مذهبی، انتشارات سروش، امیر کبییر، و ناشران دولتی دیگر د رزمره ناشرانی باشند که احتمالا انبارهای آنها هم جارو شده باشد.

این انتظار را هم می توان داشت که به رغم سخنان آقای صفار هرندی که گفته بود به کیفیت در امور کتاب و کتابخوانی باید توجه شود، برخی از کتاب هایی که یا به مرحله نهایی راه یافته و یا حتی برنده کتاب سال وزارت ارشاد د ر همین دوره اخیر( دو سال اخیر) شده اند نیز به دلیل آنکه ناشران آنها در زمره منتقدان سیاستهای این معاونت قرار دارند از دایره خرید بیرون مانده باشند.

یکی از هدف های این صفحه روشن ساختن این ماجرا است که چرا کتابی که از نظر این وزارتخانه شایسته اعطای جایزه کتاب سال شده است، نباید از ناشر آن خریداری شود. نوشته زیر البته به این مسئله اشاره ندارد اما نمونه ای از پی گیری های ناشری شناخته شده و مترجمی صاحب نام است که مراجعات مکرر وی به اداره کتاب و نامه نگاری هایش جز پاسخ منفی و بی اعتنایی اثر و ثمری نداشته است.از این نمونه ها فراوان است اما ناشران با ید همتی کنند و اطلاعات خود د رزمینه ین گونه مکاتبات را در اختیار رسانه ها قرار دهند.

نوشته آقای همایونپور و پی گیریهای بی نتیجه وی